Betrokkenheid en acties blijven nodig

Betrokkenheid en acties blijven nodig. door Auke Bijlsma

De grote betrokkenheid van de bewoners maakt de Nieuwmarktbuurt tot een bijzondere buurt.
Zonder deze betrokkenheid zou de buurt er totaal anders hebben uitgezien: er zouden veel meer woningen zijn gesloopt, door de buurt zou een vierbaansweg hebben gelopen en boven het metrotracé zouden geen nieuwe woningen zijn gebouwd en zeker geen sociale woningbouw.
Zonder de acties van bewoners had er een groot Brits kantoor gestaan aan de Jodenbreestraat rond het Rembrandt huis en op de plaats van het Leeuwenbergcomplex zou een groot hotel zijn verrezen waarvoor een flink deel van de bebouwing tussen Groenburgwal en Zwanenburgwal gesloopt zou zijn.

Door gezamenlijke acties van bewoners en monumentenbeschermers als Geurt Brinkgreve staat het Pintohuis er nog met een buurtbibliotheek. En dankzij de stichting Buurtvoorzieningen Flesseman, die door de bewoners werd opgericht, is de Flesseman voor de ouderen uit de buurt van de grond getild. Een centrum, dat in 1994 tot Europees voorbeeldproject werd uitgeroepen omdat hier o.a. de buurtconciërge en ouderenadviseur zijn uitgevonden. Door inspanningen van bewoners en met name Sonja van der Ent luiden de klokken van de Zuiderkerk weer om feestdagen en buurtbijeenkomsten aan te kondigen en wordt de oudste klok van Amsterdam, de Salvator, geluid op wens van de familie als er een
buurtbewoner is overleden. De buurt bracht op eigen initiatief in 1999 geld bijeen voor een vierde klok de Vrijheid in de Zuidertoren, die door burgemeester Schelto Patijn op 1 januari 2000 feestelijk werd ingeluid.
De buurt is een voorbeeld van geslaagde stadsvernieuwing geworden met een heel gevarieerde nieuwbouw, die goed aansluit bij de oudere bebouwing. Dat lukte alleen door de jarenlange inspanningen van bewoners in blokvergaderingen en bewonersraad samen met door de buurt gekozen architecten en woningbouwverenigingen. Het oude stratenpatroon is hersteld, met een gemengde kleinschalige woon- en werkbestemming, dankzij het stedebouwkundig plan van Theo Bosch, die op verzoek van de bewoners als coördinerend architect werd aangewezen.
Uit de acties zijn nieuwe bedrijfjes voortgekomen, drukkerijen, boekwinkels, een biologische
Groentewinkel en startende bedrijfjes op de begane grond aan de Antoniesbreestraat.
Dat alles is echter bepaald niet vanzelfsprekend: hoe staat het er nu voor?

Veel zaken die waren bereikt zijn inmiddels al weer heel moeilijk of zelfs onmogelijk geworden. Om er een paar te noemen:
-wij kozen onze eigen architecten en maakten een eigen verkeers- en bestemmingsplan, kom daar nu eens om!
-bewoners, die weg moesten voor de metrosloop, konden als ze het wilden terugkeren en
bewoners van op te knappen woningen konden na tijdelijke huisvesting in een wisselwoning terugkeren. Iets dat bij de huidige stadsvernieuwing in Amsterdam-west al lang niet meer vanzelfsprekend is.
-bewoners die jarenlang leegstaande en vaak vernielde panden zelf hadden opgeknapt werden gelegaliseerd, door gezamenlijke acties kregen speculanten met knokploegen geen poot aan de grond.
- bewoners hadden invloed op de plannen van de woningbouwverenigingen en trokken vaak gezamenlijk op, zoals bij de bouw van Flesseman. Dat lijkt verleden tijd:
veel woningbouwverenigingen zijn door fusies tot veredelde projectontwikkelaars geworden met exorbitante salarissen (soms 2-3 x het inkomen van de minister-president) voor de directeuren. De huurders hebben nauwelijks geen invloed meer met als dieptepunt de opstelling van de woningbouwverenigingen die de plannen van de vorige regering steunden om de huren vrij te geven. Dit dwars tegen de wens van de huurdersverenigingen in.
Het komt nu regelmatig voor dat de door de buurt bevochten huurwoningen door woningbouwverenigingen worden verkocht, waardoor ze voor de mensen met een wat smallere beurs voorgoed verloren gaan en het doorgaan van deze ontwikkeling op den duur leidt tot het verlies van het nu nog gemengde bevolkingssamenstelling van de buurt.
Soms gaan na afloop van een contract de huren ineens gigantisch omhoog( Ford van Sjako, Kleine Leeuwenberg ) en blijven acties tegen deze woningbouwverenigingen nodig.

Ook buurtvoorzieningen staan op de tocht, zoals de buurtbibliotheek in het Pintohuis en andere door de bewoners al jarenlang gewenste voorzieningen, zoals een zwembad aan de Dijksgracht, zijn nog steeds niet van de grond gekomen.

Wat valt er in de komende jaren te verwachten?
Bezoekende toeristen in de buurt kan leuk zijn en afwisseling geven. Maar nu al staan buurtcafés op de Nieuwmarkt soms onder druk als een groep bierhijsende Engelsen een terras bevolkt of wanneer een grote groep toeristen uit het Verre Oosten in een klein café neerstrijkt
en de stamgasten het nakijken hebben.
De groeiende middenklasse uit opkomende economieën gaat ook reizen en Amsterdam bezoeken, maar dan met duizenden tegelijk en de vraag wordt hoe je dat in goede banen kunt leiden zodat de binnenstad ook voor de huidige bewoners en bedrijven uit te houden is.
En wat gebeurt er als miljonairs hun oog laten vallen op Amsterdam en op grote schaal panden in de binnenstad als tweede huis opkopen?
Ook op andere terreinen zal de situatie in de komende decennia veranderen:
Onze plannet komt door de klimaatverandering steeds meer onder druk te staan. Dat is nu al te merken en dat zal voor onze huizen en omgeving tot grote veranderingen leiden. Veranderingen , die ook tot verbeteringen zullen leiden zoals minder lawaai en uitlaatgassen
met elektrische auto’s, al of niet door waterstof aangedreven, elektrische rondvaartboten en huizen die hun energie niet langer uit gas- of kolencentrales krijgen, maar energie die op een duurzame manier wordt opgewekt.
Op dit moment worden er door de biomedische wetenschap nieuwe slimmere geneesmiddelen ontwikkeld, waardoor ons geheugen langer op peil blijft op ons leervermogen zelfs wordt versterkt. Dit zal ook leiden tot drugs die minder verslavend zijn , waardoor de huidige drugs uit de mode raken.
Elk huis heeft over niet al te lange tijd een eigen glasvezelaansluiting. Dat maakt werken en ook zorg op afstand mogelijke waardoor oudere bewoners langer in hun huis kunnen blijven wonen.
Dit biedt ook voor bewoners extra mogelijkheden om bij de buurt betrokken te zijn via eigen buurtnetwerken.

Daarom hoop ik dat ik het volgende jubileum van Opnieuw nog mee mag maken!


Auke Bijlsma

Bron:http://www.opnieuw.nu/html/page.php?page=494